• Porady
  • Zimni ogrodnicy i zimna Zośka. Kiedy uważać na przymrozki?

Zimni ogrodnicy i zimna Zośka. Kiedy uważać na przymrozki?

Elżbieta Michalska • 17 listopada 2026
Kapusta ozdobiona szronem, jakby zimni ogrodnicy (Pankracy, Mamert, Serwacy) już odwiedzili grządki.

Spis treści

Na parapecie czeka rozsada pomidorów, a w prognozie pojawia się chłodna noc. Zimni ogrodnicy to Pankracy, Serwacy i Bonifacy, a po nich wypada zimna Zośka, choć same imieniny nie wyznaczają pewnej daty końca przymrozków.

Kapusta pokryta szronem, jakby zimni ogrodnicy (Pankracy, Mamert, Serwacy) już odwiedzili ogród.

Imieniny wyznaczają ludowy termin, nie gwarancję ciepła

  • 12 maja przypada Pankracy, 13 maja Serwacy, a 14 maja Bonifacy.
  • 15 maja to zimna Zośka, czyli Zofia.
  • Daty są orientacyjne: przymrozek może wystąpić wcześniej lub później.
  • Rozsada ciepłolubna wymaga ochrony, jeśli prognoza zapowiada spadek temperatury poniżej zera.

Pankracy, Serwacy i Bonifacy mają osobne daty

Gdy mówi się o zimnych ogrodnikach, chodzi o trzy majowe imiona: Pankracego, Serwacego i Bonifacego. Każde przypada kolejno w innym dniu, dlatego nazwa obejmuje krótki okres, a nie pojedynczą noc.

DataImięNazwa zwyczajowa
12 majaPankracyPierwszy z zimnych ogrodników
13 majaSerwacyDrugi z zimnych ogrodników
14 majaBonifacyTrzeci z zimnych ogrodników
15 majaZofiaZimna Zośka

W opracowaniu Słownika stereotypów i symboli ludowych UMCS te cztery postacie występują jako „zimni święci”. W mowie potocznej rozróżnienie jest proste: trzej ogrodnicy to dni od 12 do 14 maja, a Zośka zamyka ten ludowy okres 15 maja.

Majowe imieniny nie przewidują terminu przymrozku

Ciepły dzień 15 maja nie daje gwarancji, że noc będzie bezpieczna dla roślin. Z kolei chłodna noc może przyjść przed tym terminem, więc kalendarz ludowy traktuj jako przypomnienie o ryzyku, a nie prognozę pogody.

Dobrym sprawdzianem tej różnicy są pomiary z minionego sezonu. Według charakterystyki klimatu Polski IMGW za maj 2025 roku najniższe temperatury na stacjach synoptycznych wystąpiły między innymi 6 i 9 maja, a chłodne okresy pojawiały się też 16 i 23 maja. Chłód nie zamknął się więc w dniach patronów i wrócił po zimnej Zośce.

Uważam, że ludowe daty najlepiej sprawdzają się jako sygnał, by uważniej obserwować nocne prognozy. O tym, czy osłaniać grządki, powinien decydować lokalny pomiar i prognoza dla najbliższej nocy, nie samo imię w kalendarzu.

Przygruntowy mróz może ominąć wskazanie na wysokości 2 metrów

Termometr przy oknie może pokazywać temperaturę powyżej zera, a przy ziemi warunki będą już inne. Serwis Agrometeo IMGW rozróżnia przymrozek przygruntowy, gdy przy powierzchni gruntu temperatura spada poniżej zera, choć na wysokości 2 metrów pozostaje dodatnia.

To dlatego jedna prognozowana wartość nie opisuje w pełni warunków przy niskich grządkach, w zagłębieniu terenu czy na balkonie. Jeśli masz wrażliwą rozsadę, sprawdź prognozę dla swojej miejscowości i obserwuj temperaturę możliwie blisko roślin.

SytuacjaMożliwa przyczyna lub skutekCo zrobić
Prognoza zapowiada temperaturę przy ziemi poniżej 0°CLiście i kwiaty przy gruncie mogą ucierpieć nawet wtedy, gdy wyżej jest cieplejOsłoń rośliny na noc i zdejmij okrycie po ustąpieniu ryzyka
Rośliny stoją w zagłębieniu terenuChłodne powietrze może gromadzić się niskoTraktuj takie miejsce ostrożniej niż podwyższoną, osłoniętą grządkę
Po 15 maja zapowiadana jest chłodna nocData Zośki nie wyklucza późniejszego przymrozkuPostępuj według prognozy, a nie kalendarzowej granicy

Rozsada pomidorów i kwitnące krzewy wymagają innej ostrożności

Pod wspólnym hasłem „ochrona ogrodu” kryją się różne sytuacje. Wysadzona rozsada pomidorów i młode rośliny ciepłolubne są narażone na uszkodzenia podczas chłodnej nocy, a kwitnące drzewa owocowe mogą ucierpieć na kwiatach, zanim pojawią się zawiązki owoców.

  • Rozsada pomidorów, papryki i ogórków: jeśli nocna prognoza przewiduje mróz, wstrzymaj wysadzanie albo okryj rośliny.
  • Kwiaty drzew owocowych: śledź temperaturę w sadzie, bo ich położenie i faza kwitnienia wpływają na narażenie na chłód.
  • Rośliny w donicach: na chłodną noc przenieś je pod osłonę, jeśli możesz zrobić to bez uszkadzania pędów.

Nie ma jednej daty, po której każda roślina i każde miejsce stają się odporne na zimno. Przy planowaniu prac kieruj się zarówno gatunkiem, jak i warunkami na konkretnej działce; w chłodnym zagłębieniu rozsada może potrzebować ochrony dłużej niż w osłoniętym, słonecznym miejscu.

Kalendarz przypomina, a prognoza rozstrzyga

Imiona łatwo zapamiętać: Pankracy, Serwacy, Bonifacy, a potem Zofia. Ich daty są użyteczną granicą orientacyjną, ale ostatnie słowo należy do temperatury w miejscu, w którym rosną rośliny.

Jeśli przed chłodną nocą możesz wykonać tylko jedną rzecz, osłoń najmłodszą i najbardziej wrażliwą rozsadę. Po ustąpieniu ryzyka zdejmij okrycie, by rośliny miały dostęp do światła i powietrza.

FAQ - Najczęstsze pytania

Pankracy przypada 12 maja, Serwacy 13 maja, a Bonifacy 14 maja. Zimna Zośka, czyli Zofia, wypada 15 maja. To ludowe daty orientacyjne, a nie pewny koniec przymrozków.

Nie ma takiej gwarancji. Chłodna noc może wystąpić także po zimnej Zośce, dlatego przed wysadzeniem pomidorów sprawdź lokalną prognozę. Jeśli zapowiadany jest mróz, wstrzymaj wysadzanie albo osłoń rośliny.

Przymrozek przygruntowy występuje, gdy temperatura przy powierzchni gruntu spada poniżej zera, choć na wysokości 2 metrów pozostaje dodatnia. Ryzyko może być większe przy niskich grządkach i w zagłębieniach terenu. Obserwuj temperaturę możliwie blisko roślin.

Wrażliwą rozsadę pomidorów, papryki i ogórków okryj albo wstrzymaj jej wysadzanie. Donice, jeśli to możliwe bez uszkadzania pędów, przenieś pod osłonę. Gdy ryzyko minie, zdejmij okrycie, by rośliny miały dostęp do światła i powietrza.

Oceń artykuł

Ocena: 0.00 Liczba głosów: 0

Tagi

przymrozki
rozsada
pomidory
zimni ogrodnicy
Autor Elżbieta Michalska
Elżbieta Michalska
Nazywam się Elżbieta Michalska i od 15 lat z pasją zajmuję się ogrodnictwem. Moje zainteresowanie tą dziedziną zaczęło się od dzieciństwa, gdy pomagałam rodzicom w ich małym ogrodzie. Od tamtej pory nieustannie zgłębiam tajniki pielęgnacji roślin oraz projektowania przestrzeni zielonych. W swoich tekstach staram się dzielić wiedzą na temat uprawy roślin, aranżacji ogrodów oraz ekologicznych rozwiązań, które mogą ułatwić życie każdemu ogrodnikowi, niezależnie od poziomu zaawansowania. Moim celem jest dostarczanie rzetelnych i przystępnych informacji, które pomagają zrozumieć złożone zagadnienia związane z ogrodnictwem. Zawsze dokładam starań, aby moje artykuły były oparte na sprawdzonych źródłach oraz aktualnych trendach, a także by były napisane w sposób, który ułatwia ich odbiór. Wierzę, że każdy, kto ma chęć, może stworzyć piękne miejsce wokół siebie, a ja z przyjemnością pomogę w tej drodze.

Udostępnij artykuł

Napisz komentarz